سوالات متداول

1- چطور یک تصویر سه بعدی توسط یک صفحه نمایشگر مسطح ایجاد می‌شود؟

تلویزیون سه بعدی یا صفحه نمایش سه بعدی هر صحنه را در دو تصویر متفاوت یکی برای چشم راست و یکی برای چشم چپ نمایش می‌دهد. دو تصویر تمام صفحه می‌باشند و تقریبا شبیه به هم هستند و تنها کمی به راست یا چپ کج شده‌اند. از ترکیب این دو تصویر در ذهن، تصویر سه بعدی شکل می‌گیرد. وقتی این دو تصویر را بدون عینک مشاهده کنید دو تصویر ترکیب شده روی هم و بهم ریخته مشاهده خواهید کرد ولی وقتی از عینک مخصوص استفاده کنید این دو تصویر، یک تصویر سه بعدی را تشکیل می‌دهند. این سیستم بر یک فرایند بصری به نام Steropsis تکیه دارد. چشم‌های انسان بالغ حدود ۲٫۵ اینچ با یکدیگر فاصله دارند و این موضوع باعث می‌شود هر چشم با زاویه متفاوتی تصاویر را مشاهده کند. دو تصویر نمایش داده شده در تلویزیون‌های سه بعدی نیز موضوعات را با کمی اختلاف زاویه در هر تصویر نمایش می‌دهند و ترکیب این دو تصویر با عینک در ذهن انسان بصورت عمق‌دار و سه بعدی ایجاد می‌شوند.

2- تلویزیون های سه بعدی با مدل‌های قدیمی سه بعدی چه تفاوت‌هایی دارند؟

بسیاری از مردم با روش آناگلیف (Anaglyph) آشنا هستند دراین روش از یک عینک که دارای صفحه‌های طلقی به رنگ آبی و قرمز است، استفاده می‌شود. همانطور که می‌دانید ف.ی.ل.ت.رهای رنگی مانع عبور نور هم رنگ خودشان می‌شوند. به عنوان مثال اگر با یک ف.ی.ل.ت.ر قرمز به بیرون نگاه کنید نورهایی که هم رنگ همان ف.ی.ل.ت.ر هستند را نخواهید دید. حال با استفاده از تکنولوژی‌های کامپیوتر ما می‌توانیم دو تصویر برای دو چشم را روی هم بیاندازیم. با این ترفند که مثلا برای تصویر سمت چپ از یک هاله قرمز و برای تصویر سمت راست از یک هاله آبی استفاده کنیم. در ابتدا این فناوری دارای کیفیت پایینی بود ولی با پیداش فناوری Blu-ray 3D و تلویزیون‌های Full HD 1080p کیفیت تصاویر بالا رفت. روش جدیدی که در اکثر تلویزیون‌های سه بعدی استفاده می‌شود Active Shutter است. در این روش به سرعت جلوی هرکدام از چشم‌ها یکی در میان مسدود می‌شود. این امر در تلویزیون‌های ۱۲۰ هرتز به بالا امکان پذیر است چون هر فریم دو بار و هر بار برای یک چشم نمایش داده می‌شود. عینک اکتیوشاتر نیز بسیارپیشرفته تر و گرانتر از عینک آناگلیف است چون زمانی که تصویر هر چشم پخش می‌شود با سیاه کردن شیشه عینک چشم دیگر، مانع مشاهده تصویر با آن چشم می‌شود این عینک‌ها دارای باتری و گیرنده هستند و بصورت بی سیم دستورات را دریافت می‌کنند.

3- سه بعدی در تلویزیون با سه بعدی در سینما چه فرقی می‌کند؟

برخی تجربه مشاهده تصاویر سه بعدی نظیر IMAX 3D را در سینما داشته‌اند اکثر سینماها از فناوری پلاریزه استفاده می‌کنند. مهمترین تفاوت عملی بین تلویزیون‌های سه بعدی در خانه و پرده‌های سه بعدی سینما در سایز صفحه است. تصاویر در خانه بسیار کوچک‌تر تا سینما و تعداد کمتری در مقابل صفحه نمایش قرار می‌گیرند. همچنین حداقل فاصله بین بیننده و تلویزیون بسیار کمتر از وضعیت مشابه در سینما است. مهمترین برتری سه بعدی در تلویزیون و خانه کنترل کاربر بر شرایط پخش است برخی از تلویزیون‌های امکان تنظیم عمق تصویر و زاویه نمایش را فراهم می‌کنند تا کاربر بهترین تصویر سه بعدی را مشاهده کند. در CES 2011 تلویزیون‌های جدیدی معرفی شدند که به جای استفاده از فناوری اکتیوشاتر از فناوری پسیوآناگلیف استفاده می‌کنند که هزینه کمتری را برای کاربر دارد و نیازی نیست برای هر عینک اضافه حدود ۱۶۰ هزار تومان هزینه کرد.

4- آیا همه می‌توانند تصاویر سه بعدی را مشاهده کنند؟

خیر، براساس آمار گرفته شده توسط College of Optometrist in Vision Development حدود ۵ تا ۱۰ درصد امریکایی ها نمی‌توانند تصاویر سه بعدی را مشاهده کنند. این انسان‌ها نمی‌توانند عمق تصاویر سه بعدی را مشاهده کنند. برخی از این افراد وقتی عینک های سه بعدی را برروی صورت می گذارند تصاویر را دو بعدی می‌بینند و برخی دیگر دچار سردرد شدید می‌شوند.

5- آیا سه بعدی باعث سردرد می‌شود؟

بسیاری از مردم تصاویر سه بعدی را بدون هیچ مشکلی مشاهده می‌کنند و دچار هیچ گونه ناراحتی نمی‌شوند. اما برخی از مردم دچار سرگیجه و یا سردرد می‌شوند. راحتی بیینده یکی از مهمترین دغدغه‌های تولیدکننده‌های محتوای سه بعدی است. استفاده از افکت‌های سه بعدی باعث خستگی ببینده می‌شود، حرکت سریع دوربین نیز باعث ایجاد بهم ریختگی و مات شدن تصاویر سه بعدی می‌شود. همچنین فیلم‌های سه بعدی که برای کودکان ساخته می‌شوند ساختار متفاوتی دارند چون فاصله بین چشمان کودکان کمتر از بزرگسالان است. در مجموع برخی از افراد پس مدتی از مشاهده تصاویر سه بعدی دچار سردرد می‌شود ولی این موضوع به محتوای فیلم‌های سه بعدی و موارد که در بالا ذکر شد ارتباط دارد. بسیاری نیز مشکلی با مشاهده تصاویر سه بعدی ندارند.

6- آیا برای مشاهده تصاویر سه بعدی در تلویزیون همه باید از عینک استفاده کنند؟

برای مشاهده تصاویر سه بعدی در تلویزیون‌های فعلی می‌بایست از عینک استفاده کرد یعنی هرکسی که بخواهد تصاویر را بصورت سه بعدی مشاهده کند باید عینک داشته باشد. در غیراینصورت در هر صحنه دو تصویر با کمی فاصله نسبت به یکدیگر مشاهده خواهید کرد. در حال حاضر فناوری وجود ندارد که تصاویر سه بعدی و دو بعدی را همزمان نشان دهد یعنی اگر عینک نداشته باشید تصاویر را دو بعدی و واضح ببینید و اگر عینک داشتید تصاویر را سه بعدی ببینید. البته در CES 2011 تلویزیون‌هایی معرفی شدند که بدون نیاز به عینک نیز مشاهده تصاویر سه بعدی را برای بیننده ممکن می‌سازند. این تلویزیون‌ها هنوز بصورت عمده وارد بازار نشده‌اند ولی در آینده شاهد این نمایشگرها خواهیم بود.

 7- آیا برای مشاهده تصاویر سه بعدی نیاز به تلویزیون جدید دارم؟

بله، دلایل مختلفی برای عدم پخش تصاویر سه بعدی و یا عدم امکان ارتقاء تلویزیون دو بعدی به سه بعدی وجود دارد، ارسال تصاویر سه بعدی نیاز به پهنای باند بیشتری دارند و تلویزیون می‌بایست به نسخه جدیدتر پورت HDMI مجهز باشد. برای پخش تصاویر سه بعدی، تلویزیون می بایست حداقل ۱۲۰ هرتز باشد برخی از تلویزیون های دو بعدی ۶۰ و یا ۸۵ هرتز هستند. البته بسیاری از تلویزیون‌های دو بعدی امروزی مخصوصا مدل‌های پلاسما ۲۰۰Hz, 400Hz و یا ۶۰۰ هرتز هستند ولی در نهایت اگر محدودیت‌های Refresh Rate و پورت HDMI نیز در تلویزیون دو بعدی وجود نداشته باشد باز هم قادر به پخش تصاویر سه بعدی نیست چون علاوه برا این‌ها نیاز به تراشه‌های مخصوص پردازش تصاویر سه بعدی است و تلویزیون می‌بایست سخت افزارهای مخصوص تصاویر سه بعدی را داشته باشد. البته در این زمینه استثناء نیز وجود دارد برخی از تلویزیون ها با 3D Kit سازگار هستند و قادرند تصاویر سه بعدی را با استفاده از یک کیت سه بعدی که به کامپیوتر متصل می‌شود، پخش کنند.

8- آیا برای پخش تصاویر سه بعدی نیاز به پخش کننده جدید مخصوص مانند Game Console، Cable Box، Blu-ray Player و یا ریسیور داریم؟

تقریبا هیچ کدام از Blu-ray Player قدیمی قادر به پخش فیلم های سه بعدی نیستند و برای پخش تصاویر سه بعدی نیازمند 3D Blu-ray Player هستند تا بتوانید فیلم‌های بلوری سه بعدی را پخش کند. در مورد کنسول‌های بازی، سونی اعلام کرده است که کنسول بازی PlayStation 3 با آپگرید دو نسخه firmware (راه انداز نرم افزاری) یکی برای بازی‌ها و یکی برای نمایش فیلم‌های سه بعدی Blu-ray، پخش تصاویر سه بعدی را امکان پذیر می‌کند. البته پخش تصاویر FULL HD 1080p با این کنسول امکان پذیر نیست چون پورتHDMI استفاده شده در PS3 نسخه ۱٫۴ نیست و قادر به پوشش پهنای باند مورد نیاز تصاویر سه بعدی Full HD نخواهد بود. در مورد XBOX 360 و WII هیچ کدام از دو شرکت مایکروسافت و نینتندو در مورد پشتیبانی از سه بعدی در کنسول‌های بازی خود مطلبی را اعلام نکرده‌اند. برای مشاهده کانال‌های سه بعدی نیز می‌بایست از رسیوری که قادر به پخش تصاویر سه بعدی باشد، استفاده کنید.

9- آیا همین کابل‌های HDMI معمولی قادر به انتقال سیگنال‌های حاوی محتوای تصاویر سه بعدی هستند؟

در بسیاری از موارد بله، کابل‌های معمولی و ارزان قیمت نیز قادر به ارسال سیگنال‌های تصاویر سه بعدی هستند. البته در برخی از موارد کابل‌های HDMI معمولی دچار مشکلاتی هنگام انتقال تصاویر سه بعدی می‌شوند. بعنوان نمونه برخی از کابل‌های ارزان‌قیمت و بلند HDMI دچارافت کیفیت در زمان انتقال تصاویر سه بعدی می‌شوند. ولی به طور کلی کابل‌های HDMI معمولی قادر به ارسال اطلاعات ارسال شده از طریق پورت HDMI 1.4 هستند.

10- آیا امکان مشاهده تصاویر فعلی دو بعدی مانند برنامه‌های تلویزیونی، بازی‌ها و دیگر محتوای دو بعدی به صورت سه بعدی وجود دارد؟ آیا تبدیل تصاویر دو بعدی به سه بعدی امکان پذیر است؟

این موضوع به تلویزیون سه بعدی شما بستگی دارد برخی از تولید کننده‌ها مانند سامسونگ، سونی و توشیبا مدل‌هایی را وارد بازار کرده‌اند که تصاویر دو بعدی پخش شده را به سه بعدی تبدیل می‌کند. ولی در حال حاضر تبدیل تصاویر دو بعدی به سه بعدی بسیار ضعیف و غیرقابل قبول است و باید بهبود یابد. در حقیقت تماشای تصاویر سه بعدی تبدیل شده از محتوای دو بعدی واقعا دلپذیر و قابل قبول نیست و بیشتر برای تولید کننده‌ها استفاده تبلیغاتی دارد.

11- آیا امکان غیرفعال کردن حالت پخش سه بعدی وجود دارد؟

بله، تمام تلویزیون‌های سه بعدی قادرند تصاویر دوبعدی را به خوبی و بدون نیاز به عینک نمایش دهند. کیفیت تصاویر دو بعدی این تلویزیون‌ها معمولا بهتر از تلویزیون‌های دوبعدی و تلویزیون‌های معمولی است چون مجهز به پنل‌های مجهزتر و پیشرفته‌تری هستند. پخش کننده‌های سه بعدی مانند Blu-Ray 3D نیز قابلیت پخش فیلم به صورت دو بعدی را دارند و اکثر فیلم‌های سه بعدی Blu-Ray علاوه بر فیلم سه بعدی نسخه دو بعدی را نیز در خود دارند یعنی در اکثر فیلم‌های سه بعدی Blu-Ray هم نسخه دو بعدی و هم نسخه سه بعدی فیلم وجود دارد.

12- آیا تلویزیون‌های سه بعدی بیشتر برق مصرف می‌کنند؟

در حالت نمایش دو بعدی اختلاف قابل ملاحظه ای در مصرف برق دو تلویزیون سه بعدی و دو بعدی وجود ندارد ولی در زمان نمایش تصاویر سه بعدی می‌بایست روشنایی نور تلویزیون بیشتر از حالت دو بعدی باشد چون عینک‌های اکتیو شاتر تیره هستند و روشنایی تصویر را کاهش می‌دهند. برخی از تلویزیون‌های سه بعدی مانند 3D TV های پاناسونیک قابلیتی دارند که باعث افزایش روشنایی نور تلویزیون در زمان پخش تصاویر سه بعدی می‌شود، که منجر به افزایش مصرف انرژی نیز می‌شود.

13- همراه تلویزیون‌های سه بعدی چند عینک ارائه می‌شود؟

سونی، پاناسونیک و توشیبا به همراه برخی از مدل های خود، دو عینک ارائه می‌دهند اما باقی برندها تنها یک عینک به همراه تلویزیون سه بعدی به خریدار تحویل می‌دهند و خریدار می‌بایست عینک اضافی را جدا خریداری کند.

14- آیا محتوای سه بعدی در دسترس است؟

فیلم‌های سه بعدی برروی دیسک‌های Blu-Ray به فروش می‌رسند، بسیاری از فیلم‌های که در سال ۲۰۱۰ تولید شدند سه بعدی بودند البته اکثر آنها چندین ماه پس از نمایش برروی پرده سینما نسخه سه بعدی فیلم را برای مشاهده در تلویزیون خانه منتشر کردند. این امر نیز بدلیل بالابردن فروش فیلم در سینما و جلوگیری از کپی غیرقانونی فیلم انجام می‌شود. در ایران نیز به سختی می‌توان فیلم‌های Blu-Ray سه بعدی را پیدا کرد و خرید و اگر هم پیدا شود حدود ۱۰۰ هزار تومان قیمت دارند پس مشاهده فیلم‌های سه بعدی در حال حاضر بسیار گران قیمت است. در مورد ریسیورهای سه بعدی و کانال‌های تلویزیونی سه بعدی نیز تعداد این کانال‌ها بسیار کم و دسترسی به ریسیورهای سه بعدی نیز بسیار مشکل است. در مجموع در حال حاضر محتوای سه بعدی بسیار کم و محدود است ولی روز به روز به تعداد و تنوع محتوای سه بعدی افزوده می‌شود و به نظر می‌رسد به زودی کپی‌های غیرقانونی این نوع فیلم‌ها نیز افزایش یابد. هرچند قیمت این فیلم ها به این زودی‌ها به قیمت ارزان دیسک‌های DVD نخواهد رسید چون خود دیسک‌های خام Blu-Ray نیز بسیار گران قیمت است.

 15- عكس‌هاي سه بعدي لنتيكولار (لنتي كولار) چه هستند؟

جذاب ترين نوع عكس‌هاي سه بعدي بوده كه ديدن اين گونه عكس‌هاي سه بعدي احتياج به عينك نداشته و بيننده بدون نياز به هيچ گونه عينك يا ابزار كمكي به راحتي حجم و عمق موجود در عكس را مي‌بيند. در این روش عینک یا لنز مربوطه بر روی عکس چسبانده شده است. شاید نمونه این عکس‌ها را روی جلد بعضی دفترچه‌ها در بازار دیده باشید.ساخت عکس‌های لنتیکولار مشکل و نیاز به آموزش نرم افزار مربوطه، آموزش روش عکسبرداری و تهیه لنزهای مخصوصی که به روی عکس چسبانده می‌شود را دارد. معمولا در بازار، سفارش عکس‌های لنتیکولار با تیراژ کمتر از 5000 عدد مقرون به صرفه نیست. (هم اکنون یکی دو شرکت در تهران در این ضمینه سرمایه گذاری کرده‌اند و این عکس‌ها را چاپ می‌کنند ولی چون به مسایل فنی این کار آشنا نبوده‌اند، فعلا ً حاصل کارشان عکس‌هایی با کیفیت پایین بوده است.)